ده‌نگی سه‌ربه‌خۆ

ده‌نگی سه‌ربه‌خۆ

 

كۆمه‌ڵگای كورده‌واری به‌هوێ نه‌خوێنده‌واری و دوور له‌ شارستانییه‌ت وه‌ك كۆمه‌ڵگایه‌كی داخراوو دوواكه‌وتوو سه‌یر ئه‌كراوه‌و ئه‌وه‌ش به‌هوێ نه‌بوونی قوتابخانه‌و په‌یوه‌ندی به‌ كومه‌ڵگا پێشكه‌وتووه‌كان و ژیانی رۆژانه‌ی له‌ ژێر ده‌ستی نه‌ته‌وه ‌باڵاده‌سته‌كان بووه‌ كه‌ هه‌ر یه‌ك هه‌وڵیداوه‌ به‌ زمانی فه‌رمی خوێ بخوێنێت  فارسی یان توركی یان عه‌ره‌بی بێت وقه‌ت رێگا به‌ زمانی كوردی نه‌دراوه‌ به‌ره‌و پێش بروات و په‌ره‌بسێنێت.

به‌هوێ دوواكه‌وتنی كۆمه‌ڵگا به‌شێكی گه‌وره‌ له‌ چینوتوێژه‌كانی كوردستان له‌ ژێر باری زوڵم و زۆرداری و پێشێل كردنی مافه‌كانیان له‌ لایه‌ن ده‌ربه‌گ وخاوه‌ن زه‌وی و خاوه‌ن كارو كۆنه‌په‌رستان ئه‌ژیان به‌تایبه‌ت جوتیاران و كرێكاران و زه‌حمه‌تكێشان و، بۆ به‌رپه‌چدانه‌وه‌ی ئه‌و جۆره‌ زوڵم و سته‌مه‌ جوتیاران پنایان برده‌به‌ر‌ دامه‌زراندنی كۆمه‌ڵه‌ی جوتیاران بۆ ئه‌وه‌ی ده‌نگی خۆیان یه‌كبخه‌ن دژ به‌ ده‌ره‌به‌ك و كۆلاك و، كرێكارانیش كه‌وتنه‌ دامه‌زراندنی سه‌ندیكا {نیقابه‌} بۆ یه‌كگرتن و جێبه‌جێ كردن وپاراستنی ده‌ستكه‌وت و مافه‌كانیان.

له‌ گونده‌كانی ده‌وروبه‌ری ده‌ربه‌ندیخان له‌ سه‌ره‌تای ساڵانی 1948 و 1949 بیرۆكه‌ی یه‌كگرتنی جوتیاران كه‌مه‌ كه‌مه‌ چه‌كه‌ره‌ی كردو خاوه‌ن موڵكه‌كانیان ناچار كرد چیتر ئاوایه‌كان نه‌ده‌ن به‌ كرێ {ئیجار} و ئه‌گه‌ر ئه‌یده‌ن به‌ كرێ راسته‌وخۆ بدرێت به‌ جوتیاره‌كان و، ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ش له‌ سه‌ره‌تای بوونی یه‌كه‌م رێكخراوی حزبی شیوعی له‌ ناوچه‌كه‌ ده‌ست پێئه‌كات و، ئه‌و كات ئه‌م به‌رێزانه‌ له‌و رێكخراوه‌یه‌ كاریان ئه‌كرد: عه‌لی ئه‌فه‌ندی برین پێچ، حسه‌ینی عه‌ول و مه‌لا ئه‌حمه‌د بانێخێڵانی و مه‌لا ئه‌سعه‌د بانیخێڵانی.

به‌ مه‌به‌ستی كۆكردنه‌وه‌ی لاوان و پیاوماقوڵانی گوند نشینه‌كان چه‌ند خاڵێك دانراو، بوون به‌ به‌رنامه‌ی كارو بریتی بوون: له‌ نه‌هێشتنی ناكۆكی و ناحه‌زی له‌ نێوان دانێشتوانی دییه‌كانداو، هاوكاری و یارمه‌تیدانی كه‌سانی كه‌م ده‌رامه‌ت و ده‌ست كورت و لێقه‌وماوو، جوتیاران به‌ گیانی برایه‌تی به‌رگری له‌ خۆیان بكه‌ن به‌رامبه‌ر هه‌ڵسوكه‌وتی نابه‌جێی خاوه‌ن زه‌وی و موڵكه‌كان و په‌ره‌ به‌ تێكۆشان بده‌ن له‌ پێناو دروستكرنی قوتابخانه‌و نه‌خۆشخانه‌ بۆ دییه‌كان.

له‌ ئه‌نجامی تێكۆشانی بێوچانی جوتیاران توانرا گۆڤارێك به‌ناو {ده‌نگی داس} ده‌ر بكه‌ن و ئه‌م به‌رێزانه: هاورێ ئه‌حمه‌د مه‌حمود حه‌لاق*1 و هاورێ شیخ سه‌عید‌ یارمه‌تی مه‌لا ئه‌حمه‌د بانیخێڵانی و مه‌لا ئه‌سعه‌دی بانیخێڵانی و مه‌لا حه‌سه‌نی مه‌لا كه‌ریمیان ئه‌دا له‌ ده‌ركرنی گۆڤاری ده‌نگی داس كه‌ بووه‌ هوێ بته‌وكردنی یه‌كێتی له‌ نێوان جوتیارانی ناوچه‌كه‌و، مه‌لا ئه‌حمه‌د هه‌وڵێكی زۆریداو خولێكی باشی كرده‌وه‌ بۆ فێركردنی خوێندن و نوسین بۆ جوتیاران و دانیشتوانی دێی بانیخێڵان و هه‌ندێكیان زیره‌ك بوون و خۆیان فێری خوێنده‌واری كردو له‌وانه‌: {سه‌ید عه‌بدولكه‌ریم و حمه‌ ئه‌مین محه‌مه‌د و عزیزی كوێخا} و هه‌روا به‌رده‌وام بوو له‌ ده‌رس گوتنه‌وه‌ به‌ منداڵانی دییه‌كه‌ تا قوتابخانه‌ی ره‌سمیان بۆ دامه‌زرا.

تێكۆشان له‌ په‌ره‌سه‌نددا بوو جوتیارانی ناوچه‌ی كوێره‌ك و هۆرێن و شێخان له‌ هاوینی 1951 ده‌ستیان كرد به‌ راپه‌رین سه‌باره‌ت به‌وه‌ی كولاكه‌كان ساڵانێكی زۆر باج و پاره‌یان لێ وه‌رگرتوون به‌ ناوی ئه‌وه‌ی به‌شێكی ئه‌ده‌ن به‌ حكومه‌ت وله‌ كۆتاییدا زه‌وییه‌كان به‌ ناو جوتیاران ناونووس ئه‌كرێن، به‌ڵام كوله‌كه‌كان پاره‌كه‌یان داوه‌ به‌ حكومه‌ت به‌ناوی خۆیانه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی زه‌وییه‌كان به‌ ناوی خۆیان بنووسرێنه‌وه‌و، جوتیارانی هه‌موو دییه‌كانی هۆڕین وشیخان راپه‌رین و كاره‌كانیان په‌كخست و عه‌ریزه‌و و مه‌زبه‌ته‌یان بۆ هه‌موو لایه‌نه‌ ره‌سمییه‌كان نووسی و نوێنه‌ری دییه‌كان كۆبوونه‌وه‌یان ئه‌نجامداو سنووقێكی تایبه‌تییان داناو بۆ كۆكردنه‌وه‌ی مه‌سره‌فی هاتووچۆ بۆ لای كاربه‌دستان و بریاردرا شه‌ر له‌ گه‌ڵ كولاك و سه‌ركاره‌كان نه‌كرێت و خه‌رمان و خه‌له‌ی یه‌كتر نه‌سووتێنرێن و ئاژاوه‌ دروست نه‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی په‌لكێش نه‌كرێن بۆ‌ لای داموده‌زگای میری و، ئه‌وانه‌ی له‌م راپه‌رینه‌ به‌شدارییان كردو رۆڵی كاریگه‌رییان هه‌بوو هه‌موو جوتیاره‌كان بوون به‌ گشتی و به‌ تایبه‌تی: حه‌سه‌ن زه‌هاوی خه‌ڵكی خانه‌قینه‌، مه‌لا ئه‌حمه‌د بانیخێڵانی و مه‌ڵا ئه‌سعه‌دی برای عه‌له‌ ره‌ش – كوێره‌ك، حه‌مه‌ فه‌ره‌جی فه‌تاح - بانه‌بی،مام ئه‌ولقادری سۆفی محه‌مه‌د، حاجی ئه‌ولره‌حیم شاسوار، كاكی ئه‌حمه‌د و حه‌مه‌ ره‌قی كوری و حه‌سه‌نی مه‌لا نادر - ژاڵه‌ناو، عه‌بدوللا عه‌زیزی حه‌مه‌ صالحی ئه‌وڵا – ئاوبار، عه‌لی ئه‌ولقادر – هه‌رشه‌ل، حه‌مه‌ شه‌ریف – سه‌راو، عه‌زیز – ناودێ و مه‌لا عه‌لی – شمشێركوڵ و، پێویسته‌ بوترێت  حه‌مه‌ فه‌ره‌ج و عه‌له‌ ره‌ش داێنه‌مۆی جولانه‌یوه‌ی جوتیاری بوون و توانیان نوێنه‌ری زوربه‌ی جوتیاران له‌ كۆمه‌ڵه‌یه‌ك رێكبخه‌ن و، ئه‌و ناوچه‌یه‌ تا كۆتایی ساڵی 1962 داخراو بوو بۆ حزبی شیوعی و له‌ پاش كۆده‌تا شوومه‌كه‌ی حزبی به‌عسی عه‌ره‌بی له‌ ساڵی 1963و لێدانی بنكه‌ی {به‌مۆی} حزبی شیوعی له‌ لایه‌ن پارتی دیموكراتی كوردستانه‌وه‌و ژماره‌یه‌كی به‌رچاو له‌ شیوعییه‌كان شه‌هید كران و باری ناوچه‌كه‌ گۆراو كه‌وته‌ ده‌ست پارتی.

پاش جوتیارانی ئه‌وبه‌ری سیروان و دییه‌كانی بناری به‌مۆی سه‌ركه‌ش جوتیارانی {وارماوه‌} كه‌وتنه‌ چالاكی و جموجولێكی به‌گور وهه‌موو دییه‌كانی گرته‌وه‌: سه‌لیم پیرك، كانی سارد، فه‌قێ جنه‌، ده‌ره‌دۆین، بانیخێلان، بیركێ، سیاره‌، عازه‌بان، وازۆڵ، ئه‌حمه‌د برنه‌، باوه‌خوشێن و ، له‌و ساڵانه‌دا رێكخراوی حزبی شیوعی له‌ دێهاته‌كاندا رێنوێنی گوند نشینه‌كانی ئه‌كرد بۆ دروستكردنی ئه‌نجومه‌ن و گه‌ڵاڵه‌كردنی داخوازییه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانیان وه‌ك كردنه‌وه‌ی قوتابخانه‌و خسته‌خانه‌و، شایانی باسه ئه‌م ‌رێكخراوه‌ی حزب له‌ ناوچه‌كه‌ بۆ دروستكردنی بزوتنه‌وه‌یه‌كی جه‌ماوه‌ریی جوتیاران هه‌وڵی ئه‌داو، هه‌ر له‌و دید‌و بروایه‌وه‌ جگه‌ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی ناو دێهاته‌كان چه‌ند كۆبوونه‌وه‌یه‌كی به‌رینی تریان ساز ئه‌كردو نوێنه‌ری زوربه‌ی دێهاته‌كان ئاماده‌ ئه‌بوون و، له‌ ئه‌نجامدا كۆمه‌ڵه‌ی جوتیارانیان پێكهێناو، ئه‌و كۆمه‌ڵه‌یه‌ تێكۆشا‌ تا ساڵانی 1961 - 1962 وپێش ئه‌وه‌ی ناوچه‌كه‌ په‌نا بباته‌ به‌ر چه‌ك.

كرێكاران:

به‌هوێ دوواكه‌وتنی ناوچه‌كانی كوردستان به‌ گشتی و ناوچه‌ی ده‌ربه‌ندیخان به‌ تایبه‌تی و نه‌بوونی رێگاوبان هیچ جۆره‌ كرێكارێك له‌ باوه‌نورو ده‌ربه‌ندیخاندا نه‌بوو له‌ ساڵی 1946 كومپانیای (كود ویلسن و یاوه‌ره‌كانی) له‌ نێوان ساڵانی 1946 – 1947 ده‌ستیان كرد به‌ لێتۆژینه‌وه‌و بشكنین‌ سه‌باره‌ت به‌ رێگاوبان و دروستكردنی به‌نداوێك و، ئه‌م هه‌وڵانه‌ بێسوود بوون تا ساڵی 1953 ودروستبوونی ئه‌نجومه‌نی ئاوادانكردنه‌وه‌ له‌ عێراقداو، هێنانی كومپانیاییه‌كی ئه‌مریكی به‌ناوی (هه‌رزه‌) و له‌ پاش خوێندنه‌وه‌یه‌كی ته‌واوی جوگرافیای ناوچه‌كه‌و ده‌ستنیشانی كردنی جێی و رێی به‌نداوه‌كه‌ ده‌ستكرا به‌ كاركردن له‌ لایه‌ن كومپانییه‌كی ئه‌مریكی به‌ناو{بڵنده‌ره‌كانی ده‌ربه‌ندیخان – DKC} و، له‌و كاته‌وه‌ كرێكار كه‌مه‌ كه‌مه ناوی ده‌ركردو رووی له‌‌ زیاد بوون بوو.

له‌ ماوه‌ی ساڵێكدا چه‌ندین كۆمپانیایی گه‌وره‌و بچوك روویان كرده‌ ده‌ربه‌ندیخان و ژماره‌ی كرێكاران به‌ شێوه‌یه‌كی باوه‌رپێنه‌كراو په‌ره‌ی سه‌ندو زیادی كردو (2) جۆر سه‌ندیكا {نیقابه‌} هه‌بوو، كرێكاران ناوییان لێنابوو سه‌ندیكا بچكۆله‌كه‌ یان (زه‌رده‌كه‌) سه‌ر به‌ پارتی دیموكراتی كوردستان بوو، نزیكه‌ی 300-350 ئه‌ندامیان هه‌بوو، شایانی باسه‌ له‌ هه‌ڵپژاردنه‌كاندا قومچییه عه‌ره‌به‌كان ‌ دژ به‌ حزبی شیوعی  هاوكارییان ئه‌كردن و، سه‌ندیكای گه‌وره‌كه‌ {سووره‌كه‌} سه‌ر به‌ حزبی شیوعی بوو زیاتر له‌ 3300 ئه‌ندامی هه‌بوو، سه‌ندیكاییه‌كی تری كرێكارانی ره‌ی هه‌بوو ئه‌ویش له‌ لایه‌ن شیوعییه‌كان به‌رێوه‌ئه‌برا.

زوربه‌ی كرێكاره‌كان بێ ئه‌زموون بوون ته‌نانه‌ت ئه‌ندامانی كۆمیته‌ی به‌رێوه‌بردنی سه‌ندیكاكان و، سه‌ندیكا گه‌وره‌كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌م به‌رێزانه‌وه‌ به‌رێوه‌ئه‌چوو: حه‌مه‌ی میرزا سه‌عید، حسه‌ین ئایشه‌خان، میخاییل شه‌عیا، په‌روێز جاف و ابراهیم كه‌ریم {ئه‌بو خه‌لیل} و له‌ سه‌ره‌تایی هاتنی كۆمپانیاكه‌ هه‌ندێ كه‌سی خراپ و به‌رتیل خۆر وده‌ستپێس ده‌ستیان گرت به‌ سه‌ر ئۆفیسی دامه‌زراندنی كرێكاران و، ئه‌م كه‌سانه‌ له‌ پاش به‌رپابوونی شۆرشی 14 ی ته‌موزی 1958 زیاتر به‌ره‌و خراپه‌ ره‌فتاریان كردو، هه‌وڵه‌كانی سه‌ندیكایان پێش ئه‌وه‌ی بكه‌وێته‌كار له‌ بار ئه‌بردو، هه‌ر كه‌سێك داوای دامه‌زراندنی بكرادایه‌ به‌ ئاشكه‌را داوای به‌رتیلیان لێئه‌كرد.

له‌ سه‌ره‌تای ساڵی 1959 و له‌ هه‌ڵپژاردنی سه‌ندیكا گه‌وره‌كه‌ ده‌سته‌یه‌كی نوێ هاته‌ سه‌ركارو بریتی بوون له‌م به‌رێزانه‌: حه‌مه‌ی میرزا سه‌عید، ابراهیم كه‌ریم *2، عمر ره‌شید، میخاییل شه‌عیا، دنخا شه‌معون البازی {ئه‌بو یه‌عقوب – ئه‌بو باز} و سیادۆر ئه‌رمه‌نی و، هه‌ر له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌مدا بریاردرا به‌رپه‌چی كومپانیاو پیاو خراپه‌كانی بدرێته‌وه‌ له‌ رێی مانگرتنێكی گه‌وره‌و، به‌رزكردنه‌وه‌ی داواكارییه‌كانی كرێكاران و به‌ نووسراو به‌ زمانی عه‌ره‌بی و كوردی وئینگلیزی بدرێت به‌ كومپانیاو سه‌ندیكای كرێكاران له‌ سلێمانی و یه‌كێتی گشتی سه‌ندیكای كرێكارانی عێراق له‌ به‌غداو وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و، داخوازییه‌كان ئه‌مانه‌ بوون: خانۆۆ به‌نگه‌ڵه‌ بۆ پشووی كرێكاران وه‌ك چۆن بۆ كارمه‌ندان كراوه‌ بكرێت و، ناساندنی سه‌ندیكا وه‌ك نوێنه‌ری راسته‌قینه‌ی كرێكاران و، كردنه‌وه‌ی خه‌سته‌خانه‌ بۆ كرێكاران و خێزانه‌كانیان و، بایه‌خدان به‌ چیشتخانه‌كانی كرێكاران و راگرتنی پاك و ته‌میزی و كردنه‌وه‌ی قوتابخانه‌ بۆ منداڵانی كرێكاران و، بریاریشدرا ئه‌م داخوازییانه‌ له‌ رۆژنامه‌كانی حزبی شیوعی {اتحاد الشعب و ئازادی} بڵاو بكریته‌وه‌و، شایانی باسه‌ به‌رێز ئه‌ندازیار سالم الشیخ وه‌ك به‌رپرسی حزبی له‌و داخوازییانه‌ ئاگاركراو په‌سه‌ندی كردو پشتگیری خوێ راگه‌یاند.

له‌ كۆبوونه‌ویه‌كی تردا باسی مه‌رجه‌كانی مانگرتن و سه‌ركه‌وتنی كراو له‌ چه‌ند خاڵێكدا چربووه‌: زۆربه‌ی كرێكاران بۆ لای خۆمان رابكێشین به‌ تایبه‌ت به‌رپرسه‌كانیان واته‌ (فۆرمه‌نه‌كان)، پاراستنی شتومه‌كی كومپانیاكه‌ له‌ رۆژانی مانگرتنداو هه‌روا پاراستنی بیانییه‌كان و، پێكهێنانی لیژنه‌ی گفتوگۆ له‌ گه‌ڵ كومپانیاو، لیژنه‌ی هه‌ڵسووران و ئاماده‌ كردن و نووسینه‌وه‌ی داخوازییه‌كانی كرێكاران و، كرێكاره‌كان له‌ هه‌موو نه‌ته‌وه‌و توێژه‌كانی عێراق بوون: كورد، عه‌ره‌ب، توركمان، كلدان - ئاشوری – سریان و ئه‌رمه‌نی و، موسڵمان و كریستان و ئێزدێ و مه‌ندائی و شه‌به‌ك و، هه‌موو كرێكاران له‌ ئاماده‌ باشبوون بۆ مانگرتن و ئاهه‌نگگێران به‌بۆنه‌ی 1 ی ئایار جه‌ژنی كرێكارانی جیهان و، مه‌لا ئه‌حمه‌د بانیخێڵانی رۆڵێكی باشی گێرا‌ له‌ وریاكردنه‌وه‌ی كرێكاران ورێكخستنیان و رێنه‌مایی لێژنه‌كان و له‌ولاشه‌وه‌ له‌ سه‌ندیكای ره‌ی پشتگیری كرێكاران كرا له‌لایه‌ن ئه‌م به‌رێزانه‌: نه‌جم الدین كاكه‌ سه‌عید {نه‌جمی كاكه‌ سه‌عه‌} هه‌ڵه‌بجه‌یی و جه‌لال كه‌ریم {جه‌لال ئه‌بو شوارب} و عه‌لی ئه‌حمه‌د خورشید.

مه‌لا ئه‌حمه‌د بانیخێڵانی به‌وردی و وریایی رێنه‌مایی لیژنه‌ی مانگرتنه‌كه‌ی ئه‌كرد له‌ رێی دوكتور عزالدین مسته‌فاو، ئه‌میش هه‌رچی هه‌بوو ئه‌یدا به‌ عه‌بدوللا محه‌مه‌د، قادر شیخ طه {قادری شیخ ته‌ها} و حه‌مدی ئه‌حمه‌د ئه‌ندامانی لیژنه‌كه‌و، له‌ رۆژی 25/4/1959 مانگرتن ده‌ستیپێكردو كه‌س نه‌هات بۆ كارو سه‌ندیكا هه‌ر كرێكارێك له‌وێ بووایه‌ دانه‌یه‌ك له‌ نووسراوی داخوازییه‌كانی پێئه‌داو، مانگرتنه‌كه‌ به‌ باشی به‌رێوه‌چوو، به‌ڵام كومپانیا له‌ رۆژی یه‌كه‌م و دووه‌م و سییه‌م ئاماده‌ نه‌بوو داخوازییه‌كانی كرێكاران بدات و له‌ لایه‌ن نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ پشتگیری ئه‌كراو، له‌و بارودوخه‌دا عه‌بدولكه‌ریم قاسم بریارێكی مێژوویی ده‌ركردو داوای له‌ وه‌زیری ئاوندانكردنه‌وه‌  كرد ئه‌گه‌ر كومپانیاكه‌ داخوازی كرێكاران نه‌دات به‌ڵگه‌ نامه‌ و په‌یمانی كاری (عقد العمل) ی  لێبسێننه‌وه‌و، ئه‌و پشتگیرییه‌ی عه‌بدولكه‌ریم قاسم بووه‌  هوێ سه‌رشۆركردنی كۆمپانیاو پێدانی داخوازییه‌كانی كرێكاران.

جارێكی تر دووپاتی ئه‌كه‌مه‌وه‌و ئه‌ڵێم ئه‌مانه‌ رۆڵی سه‌ره‌كی و باشیان هه‌بوو:  مه‌لا ئه‌حمه‌د بانیخێڵانی، عه‌بدوللا محه‌مه‌د، حه‌مه‌ شه‌ریف، عه‌لی حه‌مه ئه‌مین‌ وازۆڵی، حه‌مه‌ فه‌ره‌ج فه‌تاح، عه‌لی ئه‌ولقادر، سالار محه‌مه‌د نادر، مه‌لا ئه‌سعه‌د بانیخێڵانی، ئه‌ولقادری فارس و فائق ره‌شید.

له‌ رۆژی 23/12/1961  به‌ ئاماده‌ بوونی عه‌بدوالكه‌ریم قاسم سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق و له‌ ئاهه‌نگێگی قه‌شه‌نگ و رازاوه‌ به‌نداوی ده‌ربه‌ندیخان كه‌وته‌ ئیشكردن و، ئه‌مه‌ له‌ لایه‌ك جێی خۆشی دانیشتوانی ده‌ربه‌ندیخان و دییه‌كانی ده‌وروپشتی بوو، ئێستا ده‌ربه‌ندیخان بووه‌ته‌ شوێنێكی گه‌شتیاری و، له‌ لایه‌كی تره‌وه‌ بووه‌ هوێ له‌ كارخستن و ده‌ركردنی ژماره‌یه‌كی زۆر له‌ كرێكاران.

له‌ هاتنی حزبی به‌عسی عه‌ره‌بی بۆ سه‌ر حوكم له‌ كۆدتا شوومه‌كه‌ی 8 ی شوباتی 1963باری كرێكاران تێكچوو، ده‌ستكرا به‌ راونان و گرتنیان وه‌یه‌كێك له‌و كرێكارانه بۆ نموونه‌‌ به‌رێز غه‌فور عه‌لی ئه‌حمه‌د بارام {غه‌فوری كوێخا عه‌لی} بوو كه‌ له‌ 12/3/1963 تا 5/8/1966 گیراو تا ئێستا مافی وه‌ك زیندانییه‌كی سیاسی وه‌رنه‌گرتووه‌.

له‌ ساڵی 1963 تا ئه‌مرۆ سه‌ندیكای كرێكاران وه‌ك جاران كار ناكات و، حزبه‌كانی ده‌سه‌ڵات به‌ره‌و لای خۆیان رایان ئه‌كێشن و زۆر جار فریویان ئه‌ده‌ن بۆ ئه‌وه‌ی مافه‌كانیان زه‌وت بكه‌ن و، له‌ كاتی رووداوێك له‌ گه‌ڵ خاوه‌ن كاره‌كانیان داموده‌زگاكانی حكومه‌ت پشتگیری له‌ خاوه‌ن كار ئه‌كه‌ن چونكه‌ ئه‌و پاره‌ی به‌دسته‌وه‌یه‌و ئه‌توانێت به‌ پاره‌و به‌رتیل خوێ ده‌رباز بكات.

پراویزه‌كان و ئاماژه‌ پێكراوه‌كان:

ئه‌حمه‌د مه‌حمود حه‌لاق*1: هاورییه‌كی چالاك و لێهاتوو كادرێكی پێشكه‌وتوو له‌ ساڵی 1967 یه‌كێك بوو له‌و كه‌سانه‌ی له‌ گه‌ڵ كه‌رتكردنی حزبی شیوعی و "جیابوونه‌وه‌كه‌ی عه‌زیز الحاج""چوو، له‌ پاشان شه‌هید كرا..

ابراهیم كه‌ریم *2 : به‌ناوی {ابراهیم باقر" ئه‌بو خه‌لیل، ئه‌بو ثه‌وره‌} بانگ ئه‌كرا، تێكۆشه‌رێكی كرێكاران بوو، جارێكیان شوفێری ئۆتۆمبێلێكی لاندروڤه‌ر له‌ به‌رزاییه‌ك ئه‌وه‌ستی و دائه‌به‌زێ و، وادیاره‌ به‌ هه‌ڵه‌ ئۆتۆمبێله‌كه‌ی راگرتووه‌ یه‌كسه‌ر ئۆتۆمبێل به‌ره‌و خوار ئه‌بێته‌وه‌و ابراهیم كه‌ریم ئه‌و كاته‌ سه‌رۆكی سه‌ندیكا بوو زوو خوێ ئه‌خاته‌ به‌رده‌م ئۆتۆمبێله‌كه‌ و پشتی ئه‌شكێت به‌ڵام ژیانی چه‌ندین كرێكاری له‌ مردن رزگار كردو نه‌یهێشت ئۆتۆمبێله‌كه‌ بكه‌وێت به‌سه‌ر كرێكاراندا.

**بۆ ئه‌م نووسینه‌ سوود له‌ كتێبی بیره‌وه‌رییه‌كانم – مه‌لا ئه‌حمه‌د بانێخێڵانی وه‌رگیراوه‌.

22/4/2014

 

 

 

 

 

 


دەبوایە زۆر زوتر ئەم چیرۆکە بلاوکەمەوە بەلام پێم باش بوو, پاشماوەیەکى زۆر لەروداوەکان یاخود ستەمەکان, ئەم بابەتە بلاو کەمەوە بۆئەوەى نەلێن پەلەکراوە لە بلاوکردنەوە یان قسەى ترى بۆ بدۆزنەوە لە پێناو ئەوەى راستیەکان بشێوێنن .
لە سالى 2003 لە سایلۆى هەولێر, وەکو فەرمانبەر دامەزرام, دواى ماوەیەکى کەم, چەندین فەرمانبەرى نوێ تریش دامەزران  , یەکێک لە و فەرمانبەرانەش سۆزان حامد صالح بوو, دواى ماوەیەکى کەم من و سۆزان ژیانى هاوسەریمان پێک هێنا,  بوینە خاوەنى دوو کچ هێرۆ و هێفى.
سۆزان پی و تبوم کە دەوامێکى ترى هەیە لە ناوچەى ڕاپەرین کە یەکێکە لەناو چەکانى پارتى دیموکراتى کوردستان سەر بەلقى 2 بەلام نەیوتبوو, چ پۆستێکى هەیە زۆربەى جارەکانیش من خۆم هاتوو چۆى دەوامم پێدەکرد و لاشم زۆر ئاسایى بوو کە لە شوێنیکى وا کاربکات و چونکە وە هەمیشەش من هاندەرى بووم جونکە   .
بەلام پارتى ڕۆژ بە ڕۆژ زیاترکێشەى بۆ دروست دەکرد, کە زانیان من کارى رۆژنامەنوسى دەکەم لە دەزگا سەربەخۆکان, تاگەیشتە ئەو رادەى ناچارى بکەن دەوام نەکات, ئەو هەمووجار لەو هۆکارانەى دەپرسى, کە بۆ پارتى وایە لە بەرامبەرى  لە کاتێک ئەو یەکێک بوو, لە نهینى هەڵگرەکانى پارتى  من دواى زانیم کە سۆزان زانیارى وردى لایە لەسەر زۆر بەى ئەو کەسانەى کە پارتى تا ئەمرۆشى لەگەڵ بێت, شوێن بزرى کردوون.
ئیتر پارتى بەبێ ڕەچاو کردنى ئەوەى سۆزان کادیرێکى چالاک و بوێرى خۆیان بووە,
کەوتنەکێشەنانەوە بۆى تەنها لە بەرئەوەى شوى بە من کردووە .
 ئەو رۆژانێک کارى بۆ پارتى کردبوو, کە لە ناو هەولێر پیاوەکان رایان دەکردە مصیف و سەرى رەش, سۆزان زۆر جار باسى ئەو خەبات و چالاکیانەى خۆى بۆ من دەکرد کە پیم وانیە ئستاش کەسە هەرەنزیکەکانى پارتى بتوانن وەک سۆزان بۆ پارتى بکەن.
زۆر جار پسیارى ئەوم دە کرد باشە لەکاتیک تۆ زۆر نهێنى,  ئەوان دەزانى باشە ناترسن لەوەى تۆ بلاو یان کەیەوە!!!, سۆزان بەپێکەنینەوە دەی وت ئەوان لەوە دڵنیان کە من هیچ شتێک نادرکێنم لەداخى گەندەڵچیەکانى ناو پارتى بۆ یەوادەکەن .
سۆزان سات بەسات توشى خەم خواردن و خۆ خواردنەوە دەبوو, کە دەیبینى بەشێک لە وکەسانەى لەژێردەستى بوون یان لەگەلى بوون, دەبون بە بەرپرسى گەورەگەورە و ئەویش هیچ.!
 من زۆر دلم دەدایەوە بەلام قسەکانى منى لە بەرمن وەردەکرت و ئتر ئەو هەر بەردەوام بوو لە خەم خواردن .
لە 27شوبات لەسالى 2011 لە سەربابەتێکى رۆژنامەوانى  لەلایەن مافیاکانى پاراستنەوە لە هەولێکى تیرۆر کردن ڕزگارم بوو, بەلام مافیاکانى  ئاسایشى هەولێر منیان رفاند و ئەوانیش کەموکورتیان نەکرد لە لێدان و بێڕێزى کردن لە بەرامبەرم .
کاتێک سۆزان ئەوەى زانى زۆر پێتێک چوو وتى ئەگەر پیاوێکیشت لە پارتى بکوشتبایە نەدەکرا پارتى وا لە تۆ بکەن هەرنا لە بەرخاترى ئەو خەباتەى من  لە کاتیک تۆ گەندەڵیت ئاشکراکردووە .
من لەوانەیە بەڵگەى سەلمێنراوم نەبێت لە بەرامبەر پارتى کە خێزانەکەمى دەرمان خواردکردبێت بۆئەوەى لە ناویبا, بەلام هەموو ئەو ستەمانەى لەخێزانەکەم کرا لەلایەن پارتیەوە زۆر لە ژەهرخواردکردنى خراپتر بوو, ئنجا لە دواساتەکانى ژیانى کە لە سەر قەلوێرەیەکى سەقەتى نەخۆشخانەى فێرکارى هەولێر بوو, پێى وتم دەمەوێت تەنها خۆم و خۆت قسەبکەین منیش لەبەرئەوەى خەلکێکى زۆر لە شوێنە کە بوو نەدەکرا قسەبکەن لەبەرئەوەى هیج خزمەت گوزاریەکى گواستنەوەى نەخۆش نە بوو لەو نەخۆشخانەیە بە لە باوەش کردن هێنامە ناو باخچەى نەخۆشخانە من زۆر لێى پارامەوە کە گشت ئەو زانیاریانەى لایەتى پێم بدات بەلام ئەو رەتى کردەوە تەنها وشەیەکیشم پێ بلێت وتى من تازە فەوتاوم دەزانم دەمرم ئنجا هەر خیانەت ناکەم لە پارتى و نهێنیەکان ئاشکراناکەم وتیشى پشت بەکەس مەبەستە بەرگریت لێ بکات چونکە پارتى بێ باکانە ئەو کەسانە تیرۆر دەکات کەنیگەرانى بکەن ئەو قسانەى لەکاتیک بوو کەزیاتر لە 20 رۆژ لە نەخۆشخانە بوو تەنها یەک بەرپرسى پارتى تەلەفونێکیشیان بۆى نەکردبوو نەوەک بەسەرکردنەوە, دواى دوو ڕۆژ گیانى لە دەست داو مالئاواى لە من و دووکچەکەمان و دونیا شکرد .
من تەنها دەمەوێت ستەمەکانى پارتى لە کادیرێکى خۆى, بۆ خەلک بخەمە ڕوو, بۆ ئەوەى گشت خەلکێکى پارتى لە وە تێ بگات, کە سیاسەتى پارتى چۆنە بەرامبەر بە کەسە دلسۆزەکانى, ئەو کاتانەى کە سۆزان ئەوستەمانەى بەرامبەر دەکرا بەشێک لەو کەسانەى کە لە ژێر دەستى بوون, یان هاو پیشەى بوون دەبونە بەرپرسى بالا.
لەکۆتایشدا دەمەوێت قسەیەکى سۆزانتان وەک خۆى بۆبگێرمەوە وتى " من مسعود بارزانیم دیت لە نزیکەوەش قسەم لەگەڵ کرد پێ وتم لەخوارەوە زۆر شت لە من دەشاردرێتەوە ناگات بەدەستم یان دەشێوێنرێت".
ئەو دیدارەى سۆزان لەگەل مەسعود بارزانى سەرۆکى پارتى دموکراتى کوردستان,  لەو کاتە بووە کە سۆزان لەخولى کادیران پلەى یەکەمى بەدەس هێنا بوو, بۆیە سەرۆکى پارتى  بانگهیشتى کردبوون.
 بۆیە سۆزان هەمووجار پێى دەوتم ئەوە سەرۆک نازانێت ئەوانەوادەکەن بزانى لێ یان قەبولناکات .
باشە کەى ڕەوایە سەرۆکێک نەزانێت لەخواروى خۆى چى دەگوزەرێت. !!!!!!!!!!!

 

 

 

 

 

 



 زۆرجار لە نێو میدیاى کوردیدا باسى ئەوە کراوە کە دەشنێ بە شەکیرا سەرسامە و تەقلیدى جولە و جلوبەرگ و تەنانەت مێکاپى ئەو دەکاتەوە، تائێرە کەس لارى نییە، چونکە هەموو کەس مافى خۆیەتى سەرسامى خۆى بۆ کەسایەتییەک نیشان بدات، ئەو دیاردەیە نزیکەى سەدەیەکە لە رۆژهەڵاتى ناوەڕاست سەرى هەڵداوە، پێش ئەویش لە رۆژئاوا هەر هەبووە، بەڵام لاسایکردنەوەى ئیش و کارە هونەرییەکان و پڕۆژە خێرخوازییەکانى کەسێکى وەکو شەکیرا کە هونەرمەندێکى جیهانییە بە راستى ئاسان نییە. کە دوو ساڵە دەشنێ دەستى پێکردووە، لە ئەنجامدانى پرۆژەى خێرخوازى هاوشێوەى هونەرمەندە جیهانییەکانى دنیا. شەکیرا کۆنسێرتێک لەناو وڵاتەکەى خۆى ئەنجام دەدات داهاتەکەى یەک ملیۆن دۆلار دەبێت، ئەگەر هاتوو لە دوورترین وڵاتى خۆى کۆنسێرت ئەنجام بدات داهاتەکەى ئەوەندەى تر بەرز دەبێتەوە، کە ساڵانە 60 بۆ 70 ملیۆن دۆلار داهات بە کۆنسێرتەکان و پرفرۆشتنى ئەلبوومەکەى کۆدەکاتەوە، بەڵام ساڵى پار بەهۆى لەدایکبوونى منداڵەکەى کەمترین داهاتى کۆکردەوە ئەویش بریتى بوو لە 40 ملیۆن دۆلار. بەهۆیەوە ساڵانە بە هونەرەکەى خۆیەوە شەکیرا بە سەرکەوتنێکى گەورەوە چەندان پڕۆژەى خێرخوازى لە جیهان ئەنجام دەدات، کە یەک دینارى حکومەت و کۆمپانیاى تێدا نییە، تەنانەت پێکى هاوسەریشی یەک دینارى بۆ نەخستۆتە سەر، ئەوەش وایکردووە شەکیرا رۆژ دواى رۆژ جەماوەرى لە فراوابووندا بێت و خۆشەویستى خۆى بڵاوبکاتەوە، بەراستى منیش خۆشمدەوێت. بەڵام شەکیراکەى لاى خۆمان (دەشنێ) تائێستا سەرکەتوو نەبووە لە فرۆشتنى ئەلبوومەکانیدا، کە نەیتوانیووە بە فرۆشتنى ئەلبوومەکانى لە نێو بازاڕدا نیوەى تێچووى ئەلبوومەکەى خۆى کۆ بکاتەوە، کە بەداخەوە زەرەر هەمیشە بەردەگاى هونەرمەندانى کوردى گرتووە. سەرەڕاى ئەوەى لە سەرەتاى دەستپێکردنى (دەشنێ) بەکارى هونەرییەوە بە ئێستاشەوە هیچ کۆنسێرتێکى ئەنجام نەداوە، بەهەموو "پێوەر و خاسیەتەکان" واتا بلیت بفرۆشرێت و موزیکى گۆرانى راستەوخۆ پێشکەش بکرێ، خەڵک ئامادەیى ئەوەیان هەبێ پارە بدەن بۆ چوونەژوورەوەى کۆنسێرتەکەى، خۆ دەرکەوتنى هونەرمەند لەو میهرەجان و فیسیڤاڵانەى کە لە کوردستان ئەنجام دەرێن و پێیان دەگوترێت (فیستیڤاڵى جەماوەرى) بەهیچ شێوەیەک ناچێتە چوارچێوەى کۆنسێرت، چونکە لەم جۆرە کارانەدا هێز و جەماوەرى راستەقینەى هونەرمەند دەرناکەوێت. ئەو هونەرمەندە راستەقینەیە بەبێ ترس بلیت بفرۆشێت و هەزاران هەوادار بلیتەکەى بکڕن و قەرەبالغترین کۆنسێرت بەڕێوەبچێت. ئایا دەشنێ دەتوانێت بلیت بفرۆشێت و پارە کۆبکاتەوە، لانى کەم زەرەر نەکات؟. کەواتە دەشنێ نە بەڕێگەى ئەلبوومەکانى، نە بە بەرێگەى کۆنسێرت نەیتوانیووە پارە کۆبکاتەوە تاوەکو بتوانێت وەکو هونەرمەندێکى جیهانى تەمسیل بکات. لەگەڵ ئەوەشدا دەشنێ وەکو شەکیرا دوو ساڵە پڕۆژەى خێرخوازى ئەنجام دەدات! بەڵام ئەو بە پێچەوانەى شەکیرا پارەى پرۆژە خێرخوازییەکانى کۆدەکاتەوە. ئەو پارەیەى کە دەشنێ بەکارى دەهێنێ پارەى هونەرەکەى نییە، بەڵکو پارەى حکومەت بەرێگەى کۆمپانیا وەردەگرێ کتێب بۆ منداڵان دەکرێ، دەشنێ پارە لە حکومەت وەردەگرێ قوتابخانەیەک بۆیاغ دەکاتەوە، دەشنێ پارە لە حکومەت وەردەگرێ ژینگەپارێزى ئەنجام دەدات، دەشنێ پارە لە حکومەت وەردەگرێ دیارى بە دایک و باوکانى بەساڵاچوو دەدات. دەشنێ پارە لە پارە لە حکومەت وەردەگرێ ئەلبووم و کلیپەکانى پێ ئەنجام دەدات، بۆئەوەى بمێنێتەوە، کەواتە دەشنێ لە ئەساسدا خۆى خێرى پێدەکرێ چۆن دەتوانێ پرۆژەى خێرخوازى ئەنجام بدات، بەڵگەم بۆ ئەم قسەیەم تەنیا پرسیارێکە: ئەوەش ئەوەیە دەشنێ هەمیشە ئەلبووم و کلیپى نوێ ئەنجام دەدات، لەکاتێکدا هونەرەکەى یەک دینار داهاتى نییە، ئەى باشە دەشنێ پارەى کلیپ و ئەلبووم و جلوبەرگە مارکەکانى، پارەى پڕۆژە خێرخوازییەکانى چۆن و لە کوێ دێنێت؟ ئایا ئەگەر هاوکارى لە حکومەت وەرنەگرێ دەتوانێ لە کاری هونەریدا بەردەوام بێت؟ ئەمە جیاوازى پڕۆژە خێرخوازییەکانى شەکیراکەى خۆمان و شەکیرا قژزەردەکەى جیهانە، بۆیە من دەستخۆشى و ئافرەین لە دەشنێ ناکەم، کە چۆن پارە بۆ پڕۆژەى خێرخوازى وەردەگرێ و چەند بۆ خۆیەتى و چەند بۆ پرۆژەکەیە، بەڵام شەرمە بۆ بەرپرسانى حکومەتى کوردستان چەندان ساڵە پارەى خەڵکى ئەم میللەتەیان بۆ خۆیان دابەشکردووە و لەلایەکى دیکەوە بەناوى پڕۆژەى خێرخوازى پارە بە هونەرمەندان دەدەن بەخێر و سەدەقە بیبەخشنەوە. ئەم نووسینەم هیچ پەیوەندیەکى بەلایەنە هونەرییەکەى "دەشنێ"ـوە نییە، لە بۆچوونەکانى پێشووى خۆشم پەشمان نیم کە بەرگریم لە دەشنێ کردووە وەکو کچێک خەونى گەورەى هەیە ئەگەر لە هەوڵەکان بەردەوام بێت بەجیهانى بوون مەحال نییە، بەڵام ئەویش بەدەر نییە لە رەخنە، هیوادارم لە دڵێکى فراوانەوە لێم قبوڵ بکات.

 

 

 

 

دواین ڕاپۆرتى ڕێکخراوى نێودەوڵەتى (کۆمیتەى بەرگریکردن لە ڕۆژنامەنووسان)، ناسراوە بە (CPJ) کەسەرلەبەیانى ئەمڕۆ (22\04\2014) کاتژمێر 10 بەکاتى واشنتۆن بڵاوکرایەوە.
بۆیەکەمینجارە ڕێکخراوێکى نێودەوڵەتى لەڕاپۆرتێکى تێروتەسەلدا بەوردى باس لە ڕەوشى خراپى ڕۆژنامەنووسانى هەرێمى کوردستان دەکات....

لینکى ڕاپۆرتەکە بە زمانى کوردى:
http://cpj.org/reports/kurdistan_kd.pdf

سێ شەممە, 22 نیسان 2014 08:03

نزا بکەن- ‌ئەحمەد بەرزنجی/ سوید

 

 

 

 
‌نزابکەن‌ بپاڕێنۆ  
‌ دەست بەرزۆکەن  
‌بەرەو  ئاسمان،
‌بڵێن خوایە
‌سوپاس بۆ تۆ
‌زیاترمان ناوێ لە ژیان،
‌تەنها
‌سوک و ڕسوا نەبین،
‌وەک لە هەندێک
‌کەسی حزبی و
‌بەناو نوێنەری
‌پەرلەمان.

 

 

 

 

کورد دەڵێت ئەگەر ( شەڕیشتکرد بەشی ئاشتی تیابهێڵەوە ) ، ئەوەی دوێنێ لەبەرەی ئۆپۆزیسیۆندا بوو ئەمڕۆ دەبیتە دەسەڵات و بەخشکەییش دەچێتە ژێر سێبەری ئەو ( سەرۆکەی کە تا دوێنێ بە ماوەبەسەرچو ) ناوزەدتاندەکرد!

 

 لەوڵاتی ئێمەدا زۆر جار مرۆڤ لە مامەڵەکردنی لەتەک بەرامبەرەکەی جۆرێک لە بێئیسافی و بێویژدانی پێوەدیاردەبێت.

 

ئەزمونی خۆبەڕێوەبردنی هەرێمی کوردستان، بریتیە لە ئەزمونێکی نوێی دیمکراسی و ئازادی نامۆ بە پتر لە ٤٥ ساڵ حوکمی تاکڕەوی و داپڵۆسین و تۆقاندن، بۆیە نەنگینیە ئەگەر لایەنە گەشەکانی ئەم حوکمە خۆماڵیە ( زەربی سفر بکەین) .

 

لەم ئەزمونەشدا ،مۆدێلێکی تازەی ململانێی سیاسی هاتۆتە ئاراوە کە یەکەمجارە بەم شێوەیە لە هەرێمەکەماندا هەم دەسەڵات وهەمیش ئۆپۆزیسیۆن بونیان هەبێ ( دانولەیان لە مەنجەڵێکدا بکوڵێنن ) .هەرچەندە ئەم شێوازەی وڵاتبەڕێوەبردن لەوڵاتانی پێشکەوتو لەمێژە تێیانپەڕاندوە.

 

مەخابن لە وڵاتی ئێمەدا هێشتا کار لەسەر ناشرینکردن و ڕەشکردن وە تا ئاستی سڕینەوەی بەرامبەر دەکرێ ( بەشی ئاشتی تیا ناهێڵنەوە ).

 

لەدوای دروستبونی بزوتنەوەی گۆڕان کە گورزێکی کاریگەری سریواندە یەکێتی نیشتیمانی کوردستان.

 

 زونی سەوزیان کردە ئامانج تا بیگۆڕن،کەچی خۆیان لە زەرورەتی گۆڕینی زۆر جێگایترگێلکرد کە بەهەقەت لە زونی سەوز پێویستتربون.

 

لە ٤ ساڵی ڕابردودا،گۆڕان سێکوچکەییەکی ئۆپۆزیسیۆنی لە گەڵ هەریەک لە کۆمەڵی ئیسلامی و یەکگرتوی ئیسلامی پێکهێنا، ئیتر کەوتنە سەرووێزەی ئەو حکومەتەی کە لە لایەن یەکێتی و پارتیەوە دامەزرابو و وەک ئەوەی هەرگیز ئەم ڕۆژەیان بیرنەبێت کە خۆیان جڵەوی دەسەڵات دەگرنەدەست!

 

لەبەرامبەردا دەسەڵاتیش جیا لە دەرخستنی سیما جوانەکانی خۆی و نەخشونیگارە پەلکەزێڕینەییەکەی،هەمیشە لە نیشاندانی کارەکانی ئۆپۆزیسیۆندا بەرچاوتەنگی و نەفەسکورتی زۆری پێوەدیاربوە. لەم مۆدیلەی ڕابردوماندا تاکە شتێک کە زۆر بەزەقی هەستمانپێکردبێت،بەگەڕخستنێکی شێلگیرانەی ماشینی توانا میدییایی و مەعنەوی و مادیەکانی ئۆپۆزیسیۆن بو بۆ نیشاندان و بەدێوەزمەکردنی حکومەت و تاشینی ناووناتۆرەی زۆر بو.

 

ئەم شێوازەی ململانێ لە ئیدارەدان و فەرمانڕەواییدا ، یەکێکە لەو شێوازە دواکەوتوەی کە مەینەتی و نەهامەتی زۆریان بەدوای خۆدا هێناوە. ئۆمێد دەکەم  لە ئەگەری بە ئۆپۆزیسیۆنبونی ی.ن.ک ( کە ئەگەرێکی کەمە )، ئەوا بەرلەهومو شت پێویستە لاسایی ئۆپۆزیسیۆن  لە ناشرینکردنی دەسەڵات نەکاتەوە بەتایبەت لەو هەڵسوکەوتانەی کە خۆی و خەڵکیشی هەراسانکردبو.

 

ئەوەی تا ئەم چرکەساتە لەمەڕ پرسی دامەزراندنی کابینەی هەشتەمەوە سپیکرابێتەوە، بەشداریکردنی بزوتنەوەی گۆڕان و کۆمەڵی ئیسلامیە لە دەسەڵاتدا، چاوەڕواندەکرێت یەکگرتوی ئیسلامیش بە گۆڕینی کارەبا بۆ ..... ،کەفوکوڵی دڵی بنیشێتەوە و دەستی بەشداریکردن بەرزبکاتەوە. ئەوەی دەمێنێتەوە مەسەلەی بەشداریکردن یان نەکردنی یەکێتیە لەم کابینە تازەیەدا ؟

 

ئەگەری مرونەت نواندنی پارتی لە بەخشینی پۆستی وەزارەتی ناوخۆی پشکەکەی بە یەکێتی نیشتیمانی ئەگەرێکی کراوەیە،بەڵام ئەم سەخاوەت نواندنەی پارتی نەبێ حیکمەتە و نە لە پەرۆشیاشەوەیە بۆ یەکێتی و رەنگی سەوز و ڕێکەوتننامەی ستراتیژی! بەڵکو ڕوبەڕوبونەوەی پارتی لەگەڵ گۆڕان لە چوارساڵی داهاتودا ئەرکێکی قورسە و پێویستی بە هاوپەیمانیەکیتر هەیە، کە ئەوێش تەنها لە یەکێتیدا دەیبینێتەوە کە کۆمەڵێک بەرژەوەندی گەورە و بچوکی هاوبەش کۆیانیکردۆتەوە .

 

پارتی لەم ئەگەری بەخشینی پۆستە سیادیەدا بە یەکێتی کە بە یەکێک لە پۆستە گرینگەکان هەژماردەکرێت و مشتومڕیی زۆری لەبارەوەکراوە،پارتی دەیەوێت ژمارەیەک ئامانج بپێکێ! ( ١ ) بەگژیەکداکردنی وەزارەتی پێشمەرگەی  گۆڕان و وەزارەتی ناوخۆ کە ئەگەر ڕادەستی یەکێتی بکات،( ٢ ) دورەپەرێزگرتنی  زونی زەرد لەو ململانێ و کێشمەکێشە کەڵەکەبوە تۆخەی چەند ساڵی ڕابردو و سپاردنی بە دوو یاریکەری نەیاری یەک لە زونی کەسک. ( ٣ ) ڕازیکردنی ئەوانەی لە پارتیان دەخواست کە پارتی خۆی لە پەراوێزخستنی یەکێتی بەدور بگرێت (٤) گەڕانەوەی خوێنی شەرعیەت بۆ نێو دەماری ڕێکەوتننامەی ستراتیجی کە لەبەریەکهەڵوەشان چاوی لێزەقکردۆتەوە و پارتی بەم نیوەچڵیە حەز بەکۆتاهێنانی ناکات.

 

لەئێستادا یەکێتی نیشتیمانی و مەکتەبی سیاسی و سەرکردایەتی لە گەڵ  قۆناخێکی نوێی هەستیار و چارەنوساز ڕوبەڕو بونەتەوە، بۆیە پێویستە ژیرانە و حەکیمانە مامەڵەی لەگەڵدا بکەن و بڕیاری تەندروستی دور لە بەرژەوەندی تاک و گروپ و دەستەیی بدەن، با ئەممجارەش خەمێکیتری شکستئامێز بۆ یەکێتیەکان تۆمارنەکەن و ئۆباڵی هەڵوەرینێکیتری یەکێتیەکان نەکەوێتە گەردنتان.

 

بەڕای بەندە هەڵبژاردەی بە ئۆپۆزیسیۆنبون شیاوترین و سەرکەوتوترین بژاردەیە کە یەکێتی بڕیاری لەسەربدات و تاقیبکاتەوە.

 

    

 

 

 



بیست و دووی نیسانی ساڵی 1898 بۆ یەکەمین جار رۆژنامەیەکی کوردی بەنێوی کوردستان لەسەردەستی میقداد مەدحەت بەدەرخان و پێش 116ساڵ لەمەوبەر لەقاهیرەی پایتەختی میسردەرچووە و ئەمەش نرخ و بەهایەکە لە مێژووی گەلەکەماندا وهەر بەم بۆنەوە رۆژی لەدایکبوونی یەکەمین رۆژنامەی کورد"کوردستان" و هەمیش 116هەمین ساڵیادی رۆژنامەگەری کورد لە گەلەکەمان و هەموو ئەو قەڵەمە بەجۆرئەت و راستگۆ و رەخنەگەرانیش پێرۆز دەکەین.
بێگۆمان یادکردنەوەی یەکەمین رۆژنامەی کورد و بەتایبەت کوردستانی نرخ و بەهایەکی پیرۆزە کە هەر وەکو چۆن لەسەرەتای دەرکەوتنی یەکەمین رۆژنامەی کوردیدا ئامانجی کوردستانی بوون و سەلماندنی ئەو راستیە تاڵ و پەرتەوازییەی گەلی کورد و داگیرکاری سەرکوردستان بووە و بەرۆحی خاوەندارییەتی کردن لەنرخ و بەها پیرۆزەکانی گەلەکەمان خاوەن رۆڵ و پێگەیەکی رۆژنامەوانی لەسەر بنەمای پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی گەلی کوردستان بوو و توانیوویەتی ببێتەی بەردی بناخەی رۆژنامەگەری کوردی و ببێتە مەنبەرێک بۆ دیاری کردن و دەستنیشانکردنی ئەرکی تاکی کورد و کۆمەڵگای کوردی و لەهەمانکاتیشدا توانیوویەتی بەدەرکردنی یەکەمین رۆژنامەی کوردی تاکی کورد لەبەرامبەر بە مەسەلە هەستیارەکانی نەتەوەکەی و نیشتمانی هۆشیار بکاتەوە و لەسەر ئەم بنەمایەش بتوانێت هەوڵبدات دەنگی کوردان لەهەندەران و ناوەوەی وڵات بەکاتە یەک و لەسەر یەک ئامانج و یەک خەبات کۆیانبکاتەوە.
لەراستیدا ئەگەر سەیرێکی رابردووی رۆژنامەگەری و رۆژنامەوانی کوردی لەم سەدساڵەی دواییدا بکەین بەڕاشکاوانە ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت کە چەندە رۆژنامەگەری و رۆژنامەوانی کوردی لەبنەما ئەساسی و پرەنسیپە هاوبەشەکانی نەتەوەیی ونیشتمانی دوورکەوتووەتەوە و چەندەش توانیوویەتی لەخزمەت بەبوژاندنەوەی ژێرخانی کۆمەڵگای کوردی و دەستنیشانکردن و ئاراستەی نەتەوەیی و دیموکراتیانە رۆڵ ببینێت. جێگای داخە و پەژارەیە کە ئەگەر هەتا دوێنی ئامانج لە دەرخستنی رۆژنامەیەکی کوردی ئاراستەکردن و هۆشیارکردنەوەی نەتەوەیی و پێناسی ئەرک و مافی هاوڵاتی بوون و هاونیشتمانی و نەتەوەیی بوو، ئەمڕۆ رۆژنامەگەری کوردی لەژێر چەتری حزبایەتی تەنگ و ئاسۆیەکی تاریکدا کەرەستەیەکە بۆ چەواشەکاری کۆمەڵگای کوردی و پەرتەوازە بوون و مەنبەرێکێن بۆ داسەپاندنی سیاسەتە چەپەڵەکانی دەوڵەتانی سەردەستی لە کوردستاندا. لەگەڵ بینینی هەمووی ئەم راستیانەشدا و بەهەڵوێستەکردنێکی بابەتیانە، پێویستە ئەوەش بڵێین کە رۆژنامەگەری و رۆژنامەوانی بۆ ئەوەی کە بتوانن لە گۆڕەپانی کوردستاندا بەگشتی و بەتایبەتی لەباشووری کوردستاندا خاوەن لەبەرپرسیاریەتی خۆیان دەرکەون، پێویستە لەسەر بنەمای راستیەکانی گەل و نیشتمان هەڵسوکەوت بکەن و سەرچاوەی ئەساسی رۆژنامە و رۆژنامەوانی کورد، کۆمەڵگای کورد و رای جەماوەری کوردستان بێت نە مەدیاکانی دەوڵەتانی داگیرکەر لەسەر کوردستان کە ئەمەش هەتا ئاستێک لەباشووری نیمچە ئازادکراوەی کوردستاندا ئەم چەمکە بۆوەتە بەشێکی کاری گۆڕەپانی رۆژنامەگەری و رۆژنامەوانی. ئەوەی جێگای سەرەنجە بەجێگای ئەوەی کە سەرچاوەی هەواڵ، بابەت و بەدواداچوونەکان شەقامی کوردی و رای کوردستانیان بێت و بەرژەوەندییە نیشتمانی و نەتەوەییەکانی گەلەکەمان لەبەرچاو بگیردرێت، ناراستەوخۆش نەبێت، بووینەتە وتەبێژی سیاسەتە چەپەڵەکانی دەوڵەتانی داگیرکەری سەرکەوردستان بێ ئەوەی کە پرەنسیپە ئەخلاقی و نەتەوەییەکانی گەلەکەمان لەبەرچاوبگرین، هەوڵدەدەین خۆمان لەگەڵ بەرژەوەندییە کاتی و بێ بنەماکانی ئابووری سەرمایەداری گلۆباڵ و دیموکراتییەتی لیبڕاڵی جیهانی و هەرێمی رێکبخەین، ئەمەش نە بەرژەوەندی گەلی کورد و نەش گەلانی تێدایە؛ بەڵکۆ تەنها خزمەت بە داگیرکەری و بێ مافی دەکات و هیچی تر.
ئەمڕۆ بەهۆی ئەو گەڕەلاوژەیی و بێ سەروبەرییەی لەمەیدانی کاری رۆژنامەوانی کوریدا دەبینرێت رەنگبێ لەرۆژنامەوانی هیچ گەلێکی دیکەدا نەبینرێت، ئەمەش وا دەکات هەڵسەنگاندن و شیکردنەوەی ئاستی رۆژنامەوانی کوردی بەتایبەتی لەباشووری کوردستاندا دژوارتر وزەحمەتتر بێت، لەمەش مەترسیدارتر ئەوەیە ئەو دۆخەی رۆژنامەوانی کوردی تێکەوتووە کەمتر لەهەردۆخێکی تری نێو بوارەکانی دیکە ببێتە رۆژەڤی خودی رۆژنامە و دەزگا راگەیاندنییەکان. هەر لە بێبەریبوونی لە پارادیگمای نەتەوەیی ـ دیموکراتییەوە بگرە تا خنکاندن لەنێو بازنەی بەرتەسکی حزبایەتی و دەستەگەڕێتی، هەر لەمتمانە نەدان و متمانە وەرنەگرتن لەجەماوەرەوە بگرە تا دەگاتە هەوڵنەدان بۆ دروستکردنی ڕای گشتی جەماوەر و ئەو پەتایانە و چەندین پەتای دیکە بیناقاقای رۆژنامەوانی کوردی گرتووە و لە پەلوپۆی خستووە.
لە باشووری کوردستاندا بەهۆی ئەو بێ جیهانبینیەی لەئاستی پێشەنگەکانی کۆمەڵگاکەماندا بەتایبەتی لەئاستی حزب و حیزبایەتیدا و هاوکات ئەو بەناو رۆشنبیریە چاولێکەریە دەبینرێت و بەهۆی لاوازی هزری نەتەوەیی ـ دیموکراتییەوە ئەدەبیاتێکی سەقەت و نالەباریش پێکهاتووە و تاکی رۆژنامەوان و ئاسۆی رۆژنامەگەریشی بەم چەشنە ئاراستە دەکات کە خزمەتی کێ و بۆچی دەکات بەگشتی دیار نییە، هەر بەم بۆنەوە رۆژنامەگەری لە کوردستاندا بەجێگای ئەوەی کە کۆمەڵگا لەپەرتەوازە بوون دەربێنێت و ئاراستەیەکی فکری، ئەخلاقی، رێکخستنی، ژیانی بکات، تاکێکی بێ بەرنامە، بێ هیوا و بێ ئامانج و سەرلێشێواوی خوڵقاندووە کە نازانێت، پەرەنسیپ، مبدا و بنەما ئەخلاقی و نیشتمانییەکان چین و بۆچی گرنگن.
بەڵام لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا جارێکی تر ناتوانین هەوڵ و ماندووبوون و فیداکاری ئەوکەسایەت و رۆژنامە و رۆژنامەوانان بەجۆرئەت و بەئەمەکانە نەبینین کە هەوڵدەدەن لەم بازەنە تەسکەی رۆژنامەوانییە باوە دەرکەون وبەرۆحێکی بەرپرسیارییەتی و نیشتمانی ونەتەوەییەوە هەوڵی پاراستن و ئاراستەکردن وهێنانە زمانی راستیەکانی گەلەکەمان و ئەو راستیە تاڵەی کراوەتە حەقیقەت وداگیرکەرانی سەرکوردستان بەرێوەی دەبن هەوڵدەدەن دەمامکێکی ئەوان هەڵماڵن و بەگیانێکی خۆبەخشانەوە تێدەکۆشن.
هیوادارین لە 116هەمین ساڵیادی رۆژنامەگەری ورۆژنامەوانی کوردیدا جارێکی تر، ئەرک وبەرپرسیارییەتی نەتەوەیی و دیموکراتیانەی خۆمان دەستنیشان بکەین و بەرۆحی رۆژنامەوانێکی خۆبەخش هەوڵ بۆ ئاراستەکردن و دەستنیشانکردنی ستراتیژیەتێکی نەتەوەیی و بەستنی کۆنفرانسێکی نەتەوەیی و رۆژنامەگەری کوردی بدەین و لەهەمانکاتدا مەدیا و راگەیاندنە کوردییەکان پێویستە لەبەرامبەر بە هێرشە راگەیاندنیەکانی دەوڵەتانی داگیرکەر خاوەن هەڵوێست بن و پیلانە چەپەڵەکانی سەرگەلەکەمان پۆچەڵ بکەنەوە و لەبوون بەکەرەستەو مەنبەرێک بۆ داگیرکەری خۆیان بەدور بگرن.
وەکو کۆمینی راگەیاندنی پارتی چارەسەری دیموکراتی کوردستانیش لەکاتێکدا (116)هەمین ساڵیادی دامەزراندنی یەکەمین رۆژنامەی کوردی"کوردستان" بەرز رادەگرین، لەهەمانکاتیشدا بێگومانین کە راگەیاندن لە کوردستان و بەتایبەتی لە باشووری کوردستاندا زیاتر لەهەموو کات دەتوانێت خزمەت بە کۆمەڵگاکەمان بکات و هاوکاتیش پێمان وایە لەم هەلومەرجە هەستیارەی کە گەلەکەمانی تێدا تێپەڕ دەبێت، تەنیا دەتوانین بە خەبات و خەباتکاران و رۆژنامەوان و رۆژنامەگەری دیموکراتیک و نەتەوەیی و بەرۆحی دەرکەوتنی یەکەمین رۆژنامەی کوردی"کوردستان"ەوە رۆڵی پێشەنگایەتی بگێڕین و ببینە بەشێک لەچارەسەری دۆزی رەوای گەلەکەمان و لەهەمانکاتیشدا دەتوانین ببینە هاندەری سەرەکی بۆ پێشخستنی یەکێتێتیەکی نەتەوەیی کوردان لەهەموو بەشەکانی کوردستان.
جارێکی تر، 116هەمین ساڵیادی رۆژنامەگەری کوردی، لەهەموو رۆشنبیران و رۆژنامەوانی و خەباتکارانی ئەم گۆڕەپانەی کوردستان پیرۆز دەکەین.


کۆمینی راگەیاندنی
پارتی چارەسەری دیموکراتی کوردستان
21/4/2014

 

 

 

 

 

بەبۆنەی یادی 116 ساڵەی رۆژنامەگەری كوردی و لە دایك بوونی یەكەم رۆژنامەی كوردزوبان لەتاراوگەو دوور لەزێدی باپیران، لقی سلێمانی سەندیكای رۆژنامەنووسانی كوردستان جوانترین پیرۆزبایی ئاڕاستەی سەرجەم رۆژنامەنووسانی كورد لە هەموو پارچەكانی كوردستان و رۆژنامەنووسانی سنووری لقەكە دەكات و هەردەم داكۆكیكارو سەنگەر دەبێت بۆ میدیاكاران بە هەموو رەنگ و رواڵەتە جیاوازەكانەوە..

 

ئەوەی دەمانەوێت لەیادی ئەمساڵدا بیڵێین ئەوەیە كە دەرەنجامی ئەو قەیرانە ئابورییەی سەرجەم دام و دەزگاكانی هەرێمی كوردستانی گرتۆتەوە، سەندیكای رۆژنامەنوسانیش دووچاری هەمان قەیران بووە.. بە داخێكی زۆرەوە ناتوانین ئەمساڵ وەك ساڵانی رابردوو یادێكی شایستەو لە ئاست بۆنەكەدا بكەینەوە، بەڵام دەتوانین لەو رۆژەدا خەڵاتێكی رەمزی وەك رێزلێنانی لقی سلێمانی بگەیەنینە رۆژنامەنووسە شەهیدەكانی لقەكەو بنەماڵەی رۆژنامەنووسە كۆچكردووەكان..

 

رێزلێنانی تایبەتمان بۆ ئەو ئەندامانەی كە تەمەنێكی درێژیان لە بواری رۆژنامەگەریدا بەرێكرد دەبێت..

 

ئێمە هەردەم بەرگریكارو ئەو قەڵغانەین كە خۆمان داوەتە بەر هێرش و لێدانەكانی ئێوەی رۆژنامەنووس، داوای لێبووردن لەئێوەی بەڕێزیش دەكەین كە ئەمساڵ نەمانتوانی بەو شێوازەی كە بەرنامەمان بۆ دانابوو یادی رۆژنامەگەری كوردی بكەینەوە .. هەر بۆیە لە سەروبەندی ساڵیادی 116 هەمین ساڵەی رۆژنامەگەری كوردیدا سەردانی سەرجەم كەناڵەكانی سنووری لقەكەمان دەكەین و لە نزیكەوە گوێ لەگلەیی گازەندەو داواكارییەكانیان دەگرین..

 

رۆژی 22/4/2014 كە 116 ساڵ بەسەر دەرچوونی یەكەم رۆژنامەی كوردیدا تێپەڕ دەبێت، لەناو بارەگای لق لە گەڕەكی بەختیاری لە سەعات 10ی سەرلەبەیانی تا 6ی ئێوارە پێشوازی لە میوانانی بەرێز دەكەین..

 

جارێكی تر پیرۆزتان بێت بەرەو میدیایەكی كوردی چالاكترو بوێرتر..

 

 

 

لقی سلێمانی سەندیكای رۆژنامەنووسانی كوردستان

21/4/2014

 

گەمارۆی گەلی خۆرئاوا و لێدانی خه‌نده‌قه‌که‌ی سنور شەرمەزار دەکەین
 
 دوای سەرهەڵدان و راپەرینەکانی گەلی رۆژئاوای کوردستان دوژمنانی کورد لەهەر لایەکەوە کەوتنە پیلان دژی هاونیشتیمانیەکانمان لەو بەشەی کوردستان، 
سەرەتا تورکیا بە شێوەیەکی ناراستەو خۆ کەوتە دژایەتی کردنی دەستکەوتەکانی رۆژئاوای کوردستان هەرچی توانای هەبو بەکاریهێنا، بۆ ئەوەی شۆرشی گەلی
رۆژئاوا نەک سەرکەوتو نەبێت بەڵکو خواستی وەک کۆمەڵێک تێکده‌ر مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت.
 دواتر گروپە رادیکاڵە ئیسلامیەکان کە لە وولاتانی جیهانەوە رویان لە سوریا کردوە، بە مەبەستی جیهاد بەفەرمانی واعیزە ئاینیەکان رویان لەو بەشەی کوردستان کرد، 
کوشتنی تاکی کورد و حەلالکردنی ژن و ماڵ و موڵکی کوردیان بە غەنیمە زانی و فه‌توایان بۆ دا.
لایه‌نە دوژمنەکانی کورد هەر بەم کارانەیان نەوەستان کاتێک روبەروی بەرخوردی هێزەکانی رۆژئاوای کوردستان بونەوە بەڵکو بە پلانێکی ئیقلیمی گەمارۆی ئابوری و داخستنی سنورەکانیان
کردە پرۆژەو لە هەر لایەکەوە کەوتنە برسی کردنی گەلی کورد لە رۆژئاوای کوردستان ئەم کارە دژی هەموو بنه‌ماکانی مافی مرۆڤ و پرنسیپە نێو دەوڵەتیەکانە ، سه‌ره‌ڕای هەوڵدانی لایەنە  نەیارەکان بۆ  
قەتیسکردنی کوردانی ڕۆژئاوا  و ئابڵۆقەی دیپلۆماسی لەسەریان، بەجەشنێک پەیوەندەیەکانیا ن زۆر ئاستەنگ کراوە لەگەڵ ولاتانی ئەوروپاو دەره‌وە، واتە بەهەموشێوازێک  ئابڵۆقەی ئابوری و برسی کردن و  ئابڵۆقەی
دیپلۆماسیشیان لەسەرە، تاکو نەتوانن بەشێوەی راست وڕەوان ئەوەی دەگوزرێ  بیگەیەنن بە دەره‌وە.

ئەوەی ئێمە وەک نیگەران دەکات، هێزێک لە باشوری کوردستانەوە  بە بیانوی پاراستنی ئاسایش و ئارامی کوردستان لە سەر ناوی حکومەتی هەرێم  هه‌ڵوێستێکی دژ بە گەلەکەمان
لە رۆژ ئاوا پیادە دەکات، ئه‌مه‌ش به‌ لێدانی خه‌نده‌قێک به‌ درێژایی سنوری نێوان باشور و خۆرئاوای کوردستان، سه‌یر ئه‌وه‌یه‌ لایه‌نێکی تر لە کاتێکدا هاوبەشی هەمان حکومەتە نەک 
هەر بێ ئاگایی خۆی لەو مژارە رادەگەیەنێت بەڵکو بە توندی شەرمەزاری دەکات. ئه‌و خه‌نده‌قه‌ جگه‌ له‌وه‌ی ده‌بێته‌ زیاتر لێکدابڕینی کوردانی باشور و خۆرئاوا، ده‌بێته‌ هۆی بێکارکردنی
سه‌دان کرێکاری کۆڵبه‌‌ری کورد، که‌ بژێوی ژیانیان له‌و رێگایه‌وه‌ ده‌سته‌به‌ر ده‌‌که‌ن.... 
ئێمە لە چاودێری کوردۆساید _چاک بە توندی لێدانی خەندەق دژی گەلەکەمان لە رۆژئاوای کوردستان شەرمەزار دەکەین، دەست بەجێ داوای راگرتنی خەندەقە دەکەین و دوا لە هەموو
چین و توێژەکانی رێکخراوە کانی سڤیل و چالاکنی کۆمەڵگەی مەدەنی دەکەین لەئاست ئەم پرسە هەروا بێ دەنگ نەمێنن، وە داواش لە پەرلەمانی کوردستان دەکەین کۆبونەوەیەکی بەپەلە
لەسەر ئەم کارە ترسناکەی سەر سنور ببەستن و چی کارێکی پیوسته‌ بۆ گەلی خۆرئاوامان ئەنجامی بدەن... ئه‌وه‌ ئه‌رکی حکومه‌تی هه‌رێم و سه‌رۆکایه‌تی هه‌ریم و په‌رله‌مان و سه‌رجه‌م پ
ارته‌کانه‌ له باشوردا که‌ پاڵپشت  و هاوکاری کوردانی خۆرئاوا بن، تا وه‌ده‌ست هێنانی ته‌واوی مافه‌کانی و گه‌یشتن به‌ سه‌ربه‌خۆیی ته‌واو...
 
 
به‌ڵێ بۆ پشتگیریکردنی خۆرئاوای کوردستان تا گه‌یشتن به‌ ته‌واوی مافه‌کانیان.
به‌ڵێ بۆ درێژکردنی ده‌ستی هاوکاری ویارمه‌تی بۆ کوردانی خۆرئاوا.
نا بۆ دروستکردنی خه‌نده‌ق و تۆخکردنه‌وه‌ی سنوره‌ده‌ستکرده‌کان و رێگریکردن له‌ په‌نابه‌ران و لێقه‌وماوانی کورد. 
 
 
چاودێری کوردۆساید - چاک
٢٠١٢/٤/٢٠

                                                                           

جاڕنامەی گەردوونی مافەکانی منداڵان، کە لە (٢٠ی / نۆڤەمبەر/ی ١٩٨٩) دا، لە لایەن رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە دەرچوو .. بریتییە لە ( ٥٤) مادە، هەندێ لە مادەکان لە چەند بڕگەیەک پێک هاتوون، لەو کاتەدا (١٩١) وڵاتی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان واژوویان لەسەر ئەم جاڕنامەیەیان کرد تەنها ( ئەمریکا) و ( سۆمال ) رەتیان کردەوە و، واژوویان نەکرد.

ئەم جاڕنامەیە لە ( ٢ ی / سێپتەمبەر/ی ١٩٩٠) دا، چووە بواری جێبەجێ کردنەوە .. ئەو وڵاتانەی واژوویان کردبوو، بەڵینیان دا، کە پابەندی ئەم رێکەوتننامەیە دەبن و،   رێز لە هەموو منداڵانی جیهان دەگرن و، دەیان پارێزن و، مافەکانیان جێبەجێ دەکەن .. بەڵام بەداخەوە، هەندێ لە ئەندامانی ئەو وڵاتانە کە واژووی مافەکانی منداڵانیان کرد، نەک هەر پێ بەند نەبوونە بە بەڵێنەکانیان و بە جێبەجێکردنی مافەکانی منداڵان، بەڵکو زۆر بە زەقی و بە ئاشکرا و بە بێ شەرمانە، مافەکانی منداڵانیان پێشێل کردوون و، تا ئەمڕۆش پێشێلی دەکەن، رەفتار و کردارەکانیان بە تەواوی بە پێچەوانەی بەڵێنەکانیان و، بە پێچەوانەی گەڵاڵەنامەی مافەکانی منداڵانەوەن .. بە تایبەتی رەفتاری نامرۆیانەی هەریەکە لە تورکیا و ئێران و سۆریا و عێراق .. بە تایبەتیش پێشێل کردنی مافەکانی منداڵانی کوردمان، کە نەک هەر لە سادەترین ماف بێ بەشن بەڵکو بە شێوەیەکی زۆر دڕندانەی رەگەزپەرستییانەش، دەیان چەوسێننەوە .. دوور لە رەوشت و لە بەزەیی و ويژدان .. دوور لە هەموو یاسا و رێسایەکی نێودەوڵەتی و، لە داب و نەریتێک.

منداڵ کێیە ؟ وەکو لە (مادەی یەکەم )ی جاڕنامەی مافەکانی منداڵان دا هاتووە .. وەکو پێوەر و ستاندەرێکی جیهانی بەم جۆرە پێناسەی منداڵ دەکات :

( منداڵ ـ کچ و کوڕ ـ ئەو مرۆڤەیە کە تەمەنی لە هەژدە ساڵ تێ نەپەڕیبێت، مەگەر یاسا و وڵاتەکەی تەمەنێکی کەی بۆ دیاری کردووبێت ..)

منداڵان، لە هەر شوێنێکی جیهاندابن هەر منداڵن .. لە هەر شوێنێکی جیهانیشدا بژین .. بە بێ جیاوازی هەموویان هەمان مافیان هەیە .. مافی ژیان و چاودێری و پارستنیان هەیە .. مافی خوێندن و چارەسەرکردن و یاری کردن و پێکەنین و، دابین کردنی پێداویستییەکانی گەشەکردن و نەشونماکردن و پێشکەوتنیان هەیە .. مافی ... هتد.

لە ئەمڕۆدا زیاتر لە سێ ملیار منداڵ لە جیهاندا هەن، کە سێیەکی هەموو دانێشتوانی جیهان پێک دەهێنن .. بەڵام تا ئەمڕۆش بە ملیۆنان منداڵ لە جیهاندا بە برسێتی و ترس و بە هەناسەساری و بێ نازی سەردەنێنەوە .. بە ملێۆنان منداڵ توند و تیژیان دەرهەق دەکەن .. نە کەس گوێیان لێ دەگرن و نە خۆشیان دەوێن .. نە رێزیشیان لێ دەگرن .. ئێمە لە چەند نووسینێکی ترماندا، باسی مافەکانی منداڵان و، پێشێل کردنی مافەکانی منداڵانمان کردووە .. بەڵام بەداخەوە، کە لە راستیدا تا ئەمڕۆش، بە هۆی سیاسەتی رەگەزپەرستیی داگیرکەرانی کوردستانەوە .. بە هۆی ستەم لێکردن و چەوسانەوە و ژیانی پڕ لە کوێرەوەری و کڵۆڵییەوە .. بەشێکی زۆری منداڵانی کوردمان نازانن کە مافەکانیان چین، بەڵکو بەشێکی زۆری دایکان و باوکان و تەنانەت مامۆستاکانیش نازانن مافەکانی منداڵان چین .. بۆیە بە پێویستمان زانی کە جارێکی کەش ئەم بابەتە گرنگە بەسەربکەینەوە .. باسکردن لە هەموو مادە و بڕگەکان و لە هەردوو پرۆتۆکۆلە زیادکراوەکەی جاڕنامەی گەردوونی مافەکانی منداڵان زۆری دەوێت .. بە کورتی باسی بەشێک لە مافە گرنگەکانی منداڵان دەکەین، بەو هیوایەی کە سوودیان لێ وەربگرن.

داواش لە وەزارەتی پەروەردە، لە حکومەتی باشووری کوردستان دەکەین، کە تێکڕای دەقی جاڕنامەی مافەکانی منداڵان، بە زمانێکی سادە و ساکار و شیرین وەریان بگێڕنە سەر زمانی کوردی و، لە پەرتووکێکی قەشەنگ و جواندا، بە وێنەی جۆراوجۆری منداڵانی کورد بێڕازێننەوە و، چاپی بکەن و، بە خۆڕایی دابەشی سەر قوتابیانی قۆناغی بنەڕەتی بکەن .. بەشێکیش لە دەقەکانی مادە گرنگەکانی ئەم جاڕنامەیە .. بکرێنە بابەتێک لە بابەتەکانی کتێبی ( خوێندنەوەی کوردی ) بۆ پۆلەکانی چوارەم و پێنجەم و شەشەمی بنەڕەتی .. تا منداڵانی کوردمان بزانن کە مافە رەواکانیان چین .. پێویستە راگەیاندنەکان و میدیاکانی کوردستان و، رێکخراوەکانی منداڵانیش لەم رووەوە رۆڵێکی بەرچاویان هەبێت .. ئەمانەی دەیخوێننەوە بەشێکن لە جاڕنامەی مافەکانی منداڵان .. حەزیشم کرد بە زمانی منداڵەوە خۆیانەوە بڵێم ( مافی ئەوەم هەیە کە ) :

١ ـ مافی وەرگرتنی ناسنامە : لەو رۆژەوە کە لە دایک بوومە، دەبێ ناو و نازناوێکم هەبێ و، لە تۆماری لە دایک بوون تۆمار کرابێتم .. دەبێ ( شوناسنامە )ی کەسی و  رەگەزنامەم هەبێ .. ئەمانە بۆ من زۆر پێویستن و گرنگن ، تا لە دواییدا بتوانم بچم بۆ قوتابخانە و، بایەخم پێ بدەن و، لە دژی نەخۆشییەکان بمکوتن و دەرزیم لێ بدەن .. تا گەورەش بووم بتوانم لە هەڵبژاردنەکاندا، مافی دەنگدان و خۆکاندیدکردنم هەبێت .. بە رێگای ئەم بەڵگانەوە، وڵاتێک هەیە کە لە سەریەتی پێشوازی و پارێزگاریم لێ بکات.

لە بۆلیڤیا، کە یەکێکە لە وڵاتەکانی ئەمریکای باشوور، لە هەردوو منداڵ دا، منداڵێک لە دایکبوونی ئاشکرا ناکرێت .. کەواتە مافی چوونە قوتابخانە و، چارەسەری پزیشکی نییە و، کە گەورەش بوو، بە هۆی نەبوونی ناسنامەی کەسی و بەڵگەنامەوە، ناتوانێت لە هەڵبژاردنەکاندا دەنگ بدات یا خۆی کاندید بکات .

لە رۆژئاوای کوردستانی خۆشەویستیشماندا، لە سایەی سوریا داگیرکەرەوە، تا ئەمڕۆ بەشێکی زۆری منداڵان و گەورەکانی گەلەکەمان، رەگەزنامە و شوناسنامەیان نییە و، لە مافی خوێندن و، لە زۆربەی مافەکانی منداڵان و، لە مافەکانی مرۆڤدا، بێ بەش کراون .. هەر لەبەر ئەوەی کە بە رەگەز کوردن .    

 ٢ـ مافی خۆشەویستی و رێزگرتن : وەک هەر منداڵێک مافی ژیانم هەیە .. کۆمەڵێک کەس ( دایکم، باوکم، خێزانەکەم، کەسوکارم، یا ئەو کەسانەی کە هەندێ جار شوێنی ئەمانەم بۆ دەگرنەوە ) منیان خۆش بوێ و .. بایەخم پێ بدەن و .. رێزم لێ بگرن.

تا ئەمڕۆش (١٥٠) ملێۆن منداڵ لە جیهاندا، بەبێ خێزان، لەسەر شەقامەکانی شارە گەورەکانی هیندستان و بەرازیل و روسیادا دەژین .. ئەم منداڵانە بوونەتە نێچیر و گاڵتە و گێچەڵ پێ کردن و دەستدرێژی گەورەکان .

٣ ـ مافی یەکسانی : ( کوڕ یا کچ ) بم .. خاوەنی پێداویستیی تایبەتی بم یا تەندروست و باش بم .. لەسەر هەر ئاینێک بم .. یا رەنگی پێستم هەرچییەک بێت .. یا بە رەگەز لە چ نەتەوەیەک بم و ..  بە چ زمانێک بدوێم .. هەژاربم یا دەوڵەمەند بم .. دایک و باوکم یا بەخێوکەری یاساییم هەچ بیر و باوەڕ و ئایدۆلۆجیایەکی سیاسییان هەبێت .. نابێت جیاوازیم لەگەڵ دا بکەن .. منیش وەکو منداڵانی تر دەبێت هەمان مافم هەبێت .

لە گەلێ لە وڵاتانی ئەفریقا و ئاسیادا .. ئاسان نییە کچانیان بۆ قوتابخانە بچن .. لە راستیدا زۆربەی خەڵکی ئەم وڵاتانە، ئەوەیان پێ باشترە کە تەنها کوڕان بخوێنن .. کچەکانیان لە ماڵەوەبن ، ئيشوکاری ماڵەوە و کێڵگە پێ بکەن .

٤ ـ مافی ژیان و تەندروستی : مافی ئەوەم هەیە کە خواردنی باش و ئاوی پاکم بۆ دابین بکەن .. جێی حەوانەوە و حەسانەوەم هەبێت .. گەر نەخۆش کەوتم ببەن بۆ لای دکتۆر، یا بۆ نەخۆشخانەم بەرن و چارەسەرم بکەن .. مافه ئەوەم هەیە، کە لە دژی نەخۆشییەکان بم کوتن و دەرمانی پێویستی بەرگریم بدەنێ.

تا ئەمڕۆش، رۆژانە لە جیهاندا، زیاتر لە ( ٣٥)  هەزار منداڵ بە نەخۆشی دەمرن .. کە ئاسانە لێیان دووربکەونەوە یا چارەسەریان بکەن .. منداڵیک لە پێنج منداڵدا، لە دژی سوورێژە و سیل و گەزاز ناکوترێن، چونکە ئەو وڵاتانەی لێیان دەژین، هەژارن و پارەی کڕینی دەرمانیان نییە .

٥ ـ مافی چوونە قوتابخانە : مافی ئەوەم هەیە کە بچم بۆ قوتابخانە و، فێری خوێندنەوە و نووسین و بیرکاری و زانیاری ببم .

لە جیهاندا، لە هەر شەش منداڵ، منداڵێک کاردەکات و، ناچێت بۆ قوتابخانە، ئەمەش سروشتی نییە، بەڵام گەر مرۆڤ فێری خوێندنەوە  و نووسین بێت، ئاسانترە بۆی، کە گوزەرانی ژیانی دابین بکات، دەتوانێت فێری ئەو پیشەیەش بێت کە بەلایەوە گرنگە و حەزی لێ دەکات ، دەتوانێت لە رووداوەکانی دەور و بەری خۆشی بگات.

لە وڵاتی مالی لە ئەفریقادا، لە هەر حەوت منداڵ دا، منداڵێک بەختی چوونە قوتابخانەی هەیە، بەڵام ئەو دوای نەزان و نابەڵدن، لە خوێندنەوە و نووسین و بیرکاری دا کڵۆڵن، .. ناتوانن رۆژنامەیەک بخوێنەوە و بۆ ئشێک بگەڕێن کە حەزی لێ دەکەن .

٦ ـ مافی خۆراک : وەکو هەموو منداڵانی تر، مافی ئەوەم هەیە بخۆم و برسی نەبم .. ئاوی خاوێن بخۆمەوە ..  بۆ ئەوەی نەخۆش نەکەوم، پێویستە خواردنەکەم هەمەجۆرە و باش بێت، تا جەستە و هۆشم گەشە بکەن و گەورەبم .

لە ئەمڕۆدا، منداڵێکی زۆر لە ئەفریقا دا، بەدەست برسێتییەوە دەناڵێنن .. هەروەها لە فەرەنساشدا، هەندێ خێزان ناتوانن، رۆژی دوو جار منداڵەکانیان بەرن بۆ چێشتخانە، ژەمی نێوەڕۆیان بۆ ناکڕن، تەنها ژەمی ئێوارەیان بۆ دەکڕن .

٧ ـ مافی ئازادی و رادەربڕین : ئەگەر هێشتا منداڵیش بم، دەبێت مافی ئەوەم هەبێت، کە لە ناو خێزانەکەم و لە پۆل و لە قوتابخانەکەم دا، بتوانم بە ئەوپەڕی ئازادییەوە گوزارشت لە رای خۆم بکەم و، لەو پرسە گرنگانەش، کە پەیوەندیان بە ژیان و بە چارەنووسی منەوە هەیە، پەراوێزم نەکەن و، گۆێ بۆ خواستەکانم بگرن و، دەنگ و را و بۆچوونی منیش بە هەند وەربگرن و، بەڵکو پێویستە لە بڕیارەکانیشدا بەشداربم.

( ئەو رۆژە نەبینم ) ئەگەر دایک و باوکم لەیەک جیابوونەوە، پێش ئەوەی دادوەر بڕیاری خۆی بدات، پێویستە پرسم پێ بکات کە حەزدەکەم لە لای کامیان بمێنمەوە .. ئەگەرچی ئەو بۆی هەیە داواکەی من رەت بکاتەوە، بەڵام لەسەریەتی کە گوێم لێ بگرێت، چونکە ئەو بڕیارە پەیوەندیی راستەوخۆی بە ژیانی منەوە هەیە.

٨ ـ مافی پاراستن لە توند و تیژی : کەس مافی ئەوەی نییە کە لێم بدات، یا بە خراپی رەفتارم لەگەڵدا بکەن، یا لۆمەم بکەن و گاڵتەم پێ بکەن .. لە کوێ دا بژیم مافی ئەوەم هەیە کە بە ئارامی و ئاشتی بژیم و .. دووربم لە توندوتیژی و لە شەڕ و لە ئاژاوە .. کەسیش ئەو مافەی نییە بمنێرێت بۆ بەرەی شەڕ .. مافی ئەوەم هەیە دایکم و باوکم و کەسوکارم لە شەڕ و ئاژاوە و لە زەبر و زەنگ و ئەشکەنجە بم پارێزن .

تا ئەمڕۆ، نزیکەی ( ٤٠٠)  هەزار منداڵ، کراون بە سەرباز و چەکدار، خراونەتە بەرەکانی جەنگەوە .. پێویستە بە زووترین کات ئەم پێشێلکارییە رابگیرێت .

لە ( میانمار) و ( سودان ) و ( کۆنگۆ) و، لە چەند وڵاتێکی تردا، ( مێردمنداڵان) ناچار دەکرێن، کە چەک هەڵبگرن و شەڕبکەن .. بە زۆری ئەمانە دەبنە پێشەنگی قوربانی.

٩ ـ مافی ناچاری نەکردن : شوێنی من پۆل و قوتابخانەیە .. نەک کێڵگە و کارخانەیە .. شوێنی من یاریگا و شاری یارییە .. نەک قووڵی تونێلی کانی کانزاییە .. تەنانەت گەر باوکم و دایکم و خێزانەکەم زۆر هەژاریش بن، نە ئەوان و نە کەسانی تر، ناتوانن ناچارم بکەن دەبێت کاربکەم .. بە تایبەتیش گەر ئەو کارە قورس و مەترسیداربێت .. کە لە توانامدا نەبێت وزیانم پێ بگەیەنێت، کەی بوشم بە شانزە ساڵان، کە لەوانەیە لەو تەمەنەدا باشتر رابێم و زیاتر تێ بگەم و قاڵ ببمەوە .. ئەوسا مامۆستاکانم دەتوانن مامەڵەی یاساییم لەگەڵدا بکەن.

لە پاکستان دا، هەر لە تەمەنی هەشت ساڵانەوە، هەندێ لە منداڵان فێری تەون و قالی چنین دەکرێن .. کە زۆر لەم پیشەیەدا بە توانان، چونکە پەنجە ناسک و بچووکەکانیان بە ئاسانی بەنەکان بە نێوان رایەڵی قالییەکانەوە رەت دەکەن و خێراتر گرێیان دەدەن .. هەروەها لە شوێنانی تریشدا ئیشی تریان پێ دەکەن .. وەکو دروستکردنی (تۆپ)ی پێ و پێڵاوی وەرزشی.

١٠ ـ مافی یاری و پێ کەنین و خەون : هەندێ لە گەورەکانمان، ئەوەیان لە یاد نییە، کە من هێشتا منداڵم و گەورە نیم، وەکو هەموو منداڵانی تر مافی یاری و پێ کەنین و خەونی خۆشم هەیە، منداڵیم لێ تێک مەدەن، چونکە من هێشتا زۆرم ماوە گەورە ببم.

پشوو، بۆ ئەوەیە کە گەشەی تیا بکەم لەزەتی لێ ببینم .. ئایا لەوە خۆشتر و باشتر هەیە، کە لە کاتی پشوودانمدا، هەوای پاک هەڵبمژم و، هاوڕێ ی تازە بگرم و، لە جەنجاڵی شار کەمێ دووربکەومەوە .. تا ئێستاش لە فەرەنسادا، لایەنی کەمەوە، لە سێ منداڵ دا، منداڵێک هەرگیز لە پشووەکاندا بۆ هیچ شوێنێک ناڕوات.

١١ ـ مافی پێکهێنانی کۆمەڵەی منداڵان : مافی ئەوەم هەیە کە لەگەڵ کۆمەڵێک لە هاوڕێکانمدا رێ بکەوین و، کۆمەڵەی تایبەت بە خۆمان دروست بکەین و، داوا و پێداویستییەکانمان بخەینە روو .. گۆڤاری منداڵانمان هەبێت و، بۆشم هەیە لە چالاکییە رۆشنبیری و هونەرییەکاندا بەشداری بکەم و، توانای خۆم بسەلمێنم و، رۆڵم هەبێت.

١٢ ـ لە سێدارەنەدان و بەند نەکردنی تا هەتایی :  ئەگەر بە هەر بیانوویەک تاوانبار کرام، نابێت ئەشکەنجە و ئازارم بدەن و، رەفتاری نابەجێ دەرهەقم بکەن و، نابێت سزای قورسم و نامرۆیانەم بدەن و، نابێت لە سێدارەم بدەن و، ناشبێت بەندکرنی  بە درێژایی ژیانم بە سەردا بسەپێنن ..ئەوەش بزانن  کە من هەرگیز حەز بە تاوان و بە خراپی و کاری ناڕەوا ناکەم.

لە ئەمڕۆدا، لە ئێراندا مانگ نییە، بە توومەتی هەڵبەستراوی بێ بنەما، بە شێوەیەکی زۆر دڕندانەی بێ وێنە لە جیهاندا .. چەند مێردمنداڵیک لە سێدارە نەدەن .. پشکی شێری ئەم تاوانە دڕندانەیەش، بەر مێردمنداڵانی کوردمان کەوتووە .

١٣ ـ پاراستن لە دەسترێژی : پێویستە لە دەستدرێژی سێکسی بمان پارێزن و، زۆر بە توندی سزای ئەو بێ رەوشتانە بدەن، کە دەستدرێژی دەکەنە سەر منداڵان.

١٤ ـ خاوەنی پێداویستییە تایبەتییەکان : گەر منداڵێکی خاوەن پێداویستییە تایبەتییەکان بم، دەبێ ئەوە بزانن کە منیش وەکو منداڵێکی تەندروستی ئاسایی، مافی ژیانم هەیە و، پێویستە پێداویستییە تایبەتییەکانی نەشونما و گەشەکردنم بۆ دابین بکەن و، زامنی رێز و شکۆداری و سەروەریم بکەن و، پشتم لێ مەکەن و پشتیوانیم لێ بکەن، تابتوانم بە ئاسانی تێکەڵ بە کۆمەڵگاکەمان ببم و، وەکو تاکێکی ئاسایی رۆڵی بەرچاوم هەبێت.

١٥ ـ بیمەی کۆمەڵایەتی : مافی ئەوەم هەیە سوود لە زەمانی کۆمەڵاتی وەربگرم، ئەگەر خێزانەکەم هەژار و دەست کورتبێت، پێویستە مووچەیەکی مانگانەمان بدەنێ.

١٦ ـ پاراستن لە مادە هۆشبەرەکان : پێویستە لەسەرتان لە مادە هۆشبەرەکان و، هەر مادەیەکی سڕکەر و بێ هۆشکەری تر، کە کەسانێکی نەفس نزم و لە رێ دەرچوو، دەیانەوێت دڵپاکی و ساوێلکەییمان بقۆزنەوە و، هەڵمان بخەڵەتێنن و، بۆ مەبەستی گڵاوی خۆیان و بۆ بازرگانی کردن بەم مادانە، ئێمەی منداڵان تووش بکەن، یا بە کارمان بهێنن، پێویستە ئەو کەسانەی کە منداڵان تووش دەکەن، سزای قورس بدرێن.

١٧ ـ مافی پەروەردەکردنی دروست : گرنگترین و سەرەکیترین ئەرکی ئەستۆی دایکم و باوکم و بە خێوکەرم، ئەوەیە کە پێکەوە هاوکاری بکەن و، بە دروستی پەروەردەم  بکەن .. بایەخەم پێ بدەن و، ئەو راستییە لە بەرچاوبگرن کە لە داهاتوودا من دەبمە تاکێکی کۆمەڵگاکەم .. هیوادارم تاکێکی تەندروست و سوودبەخش بم .

١٨ ـ گۆشکردنم بە کوردایەتی و بە کوردستان پەروەری : ئەرکی دایکم و باوکم و خێزانەکەم و مامۆستاکانم و هەر دڵسۆزێکی دواڕۆژێکی گەشترە، بۆ گەلەکەمان و، بۆ کوردستانەکەمان .. بە بیری کوردایەتی دوور لە دەمارگیری، بە سۆز و خۆشەویسی بۆ کوردستانی شیرینمان گۆشم بکەن و رام بهێنن .. ئەمەش ئەرکێکی پێویست و پیرۆزی نیشتمانی هەموو لایەکتانە، گەر ئەو رێبازەم گرت، دەبمە مایەی شانازی بۆ هەمووتان.

١٩ ـ ئەرکەکانم و مافەکانم : پێویستە دایک  و باوکم و مامۆستاکانم، یان لە رێی میدیاکان و راگەیاندنەکانەوە، بزانم کە ئەرکەکانی ئەستۆم چین .. ئینجا مافەکانیشم چین بە جوانی بۆمی روون بکەنەوە .. چونکە ئەو دوو شتە بۆ من و بۆ هەموو منداڵان و، بۆ هەموو چین و توێژێکی کۆمەڵگای کوردیمان، زۆر گرنگن کە بیزانین چین.

٢٠ ـ فرۆشتن و رفاندن : دەزانم هەژاری و نەبوونی، وای کردووە کە هەندێ خێزانی بێ دەرتان منداڵەکانیان پێ بە خێونەکرێت، وەکو کەلوپەلێکی بازرگانی دەیانفرۆشن .. یا هەندێ گرووپی مافیا و دز منداڵان دەرفێنن و، بۆ کاری ناهەموار گەورەیان دەکەن؛ یا ئەندامەکانی لەشیان دەفرۆشن، یا بۆ ئازاد کردنیان داوای پارەیەکی زۆر لە خێزانانی منداڵە رفێنراوەکان دەکەن بەرانبەر بە ئازاد کردنیان، زۆر جاریش درۆدەکە  و دەیان کوژن .. گروپە تیرۆریستییەکانیش منداڵان و هەرزەکارانی شێت و ناتەوا دەڕفینن و، بۆ کار و مەرامی تیرۆریستی و تاوان و خۆتەقاندنەوە بە کاریان دەهێنن .. هەموو ئەم کارە نامرۆییانە، هەڕەشەیەکی گەورەیە بۆ سەر ئێمەی منداڵان .. پێویستە لەم دز و گرووپە دڕندانە بمان پارێزن و، بە بێ بەزەییش، قورسترین سزای یاساییان بدەن .

٢١ ـ پاراستن لە دەمارگیری : لە هەموو شێوازێکی دەمارگیری ئاینی و نەتەوەیی بم پارێزن، بە هەستێکی پاک رام بهێنن، بە رووحێکی برایانە و خوشکانە  پەروەردەم بکەن، تۆوی هاوڕێتی و ئاشتی و لێبووردەیی و زمانی گفتوگۆ و رێزگرتن و هاوکاری و هاوسۆزی و دڵسۆزی و چاکە و خێرخوازی و ئاشتیخوازی و ... لە دڵم دا بڕوێنن .. شین بوونی ئەم خەسڵەتە باشانە .. جیهانێکی ئاشتی و مرۆڤایەتی دۆستی دێننە کایەوە.

خوێنەرانی دڵسۆز : ئێوەی منداڵدۆستیش، کە ئەم بابەتەتان خوێندەوە .. دەبێ بە ئەوپەڕی تواناتانەوە، هاوکارمان بن و ببن بەشێک لە پەروەردەکردن و ئاراستەکردن و رێنمایی کردنی راست و دروستی منداڵانی کوردمان .. رێز لە مافەکانیان بگرن و، ببنە داکۆکیکەر و پاڵپشتیان .. چونکە کاردانەوەی هەموو پریشک و تیشکێکی داهاتووی ئەم منداڵانەمان .. بە باش و خراپییانەوە .. هەموو لایەکمان دەگرێتەوە.

(*) رەزا شوان : نووسەر و رۆژنامەنووسێکی جێ پەنجە دیاری بواری ئەدەب ورۆشنبیریمنداڵانی کوردە .. لە شاری( کەرکوک) لە باشووری کوردستان لە دایک بووه.

پەڕەى 1 لەکۆى 347 پەڕەدا

بابه‌ته‌کان

Scroll to Top